HİZMETLERİN BİRLEŞTİRİLMESİ VE AYLIĞI BAĞLAYACAK KURUMUN BELİRLENMES

2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkındaki Kanunun amacı,  kanunun 1.maddesinde; “çeşitli sosyal güvenlik kurumlarına tabi olarak geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle ilgililerin sosyal güveliklerinin sağlanmasına ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir” şeklinde tanımlanmıştır.  Bununla birlikte 2829 sayılı kanunun 4. Maddesinde kanun koyucu, “aynı tarihlere rastlamamak şartıyla aylık bağlanılmasına hak kazanıldığı durumlarda farklı sosyal güvenlik kurumlarında geçen hizmetler birleştirilir” demek suretiyle hizmet birleştirmesini aylığı hak etme şartına bağlamıştır. Diğer bir anlatımla hizmet süreleri toplamının, aylığı bağlayacak kurumun mevzuatında belirtilen aylık bağlanmasına ilişkin hizmet süresi şartını yerine getirmesi gerekmektedir.   

Farklı sosyal güvenlik kurumlarına tabi olarak çalışmalar neticesinde kazanılan hizmetlerin aylık bağlanma hakkının elde edilmesi halinde birleştirilmesi esastır. Bununla birlikte farklı sosyal güvenlik kurumlarına tabi olarak geçen hizmet süreleri;  sigortalının talebi, tahsise hazırlık ve intibak ile basamak tespiti gibi nedenlerle de tek bir kurumda birleştirilebilir. Ancak bu durum hizmetlerin birleştirilmesi değil, hizmetlerin toplanması şeklinde adlandırılmaktadır.

2829 sayılı kanunun 8.Maddesinde “birleştirilmiş hizmet süreleri toplamı üzerinden, ilgililere; son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan kurumca, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinin tabi olduğu Kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanır ve ödenir” hükmü mevcuttur.  Kanun maddesinde de anlaşılacağı üzere; çeşitli sosyal güvenlik kurumlarına tabi olarak geçen hizmet sürelerinin birleştirilip sigortalının aylık alacağı Kurumun belirlenebilmesi için, son yedi yıllık fiili hizmet süresi içersinde en fazla prim ödenen Kurumun tespit edilmesi gerekmektedir. Kanun maddesindeki son yedi yıl içersindeki en fazla fiili hizmet süresi cümlesinden; takvim yılı değil, sigortalının işten ayrıldığı tarihten geriye doğru (12X7X30)=2520 gün kesenek veya prim ödenen sürenin anlaşılması gerekmektedir. Aylık bağlayacak kurumun tespitinden sonra işlem aylığı bağlayacak kurum mevzuatına göre sonuçlandırılır.

            Bununla birlikte son yedi yıllık fiili hizmet süresinde kurumlara tabi hizmetler eşit ise birleştirilecek hizmetler esas alınarak, son defa tabi olunan kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanır.

Ancak,

·         malulen emeklilik,

·         ölüm nedeniyle hak sahiplerine aylık bağlanması,

·         devlet memurlarının yaş haddi nedeniyle emekliye sevk edilmesi,

·         milletvekilliği, yönetim kurulu üyeliği, belediye başkanlığı il daimi komisyon üyeliği, çeşitli kurul başkanlıkları ve üyelikleri  gibi süresi kanunla belirlenen görevlere atanma veya seçilme,

·         sigortalının bağlı oldukları sosyal güvenlik kurumlarının kanunla değiştirilmesi,

gibi durumlarda hizmet sürelerinin sonuncusunun tabi olduğu kurum mevzuatına göre aylık bağlanması ve ödenmesi gerekmektedir.  

Durumu örneklerle açıklayacak olursak:

Örnek-1: 01.01.1963 doğum tarihli Bay A’nın hizmet akdine dayalı olarak 01.01.1980 tarihinde işe başlamış aralıklarla bildirimine devam etmiştir. 1999 yılında X ltd. Şti ortağı olmuş ancak bağ-Kur tescili yapılmamıştır.  04.10.2000 tarihinde resen Bağ-Kur sigortalısı olmuştur.  07.01.2004 tarihinde ise şirket ortaklığından ayrılmış SSK’na prim ödemeye başlamıştır. 31.07.2005  tarihinde   SSK prim ödemeye son vermiştir. Söz konusu kişinin SSK ve Bağ-Kur hizmetleri Tablo-1 de gösterilmiştir. Bay A 15.01.2008 tarihinde SSK’ndan yaşlılık aylığı talebinde bulunmuştur. Bay A’nın yaşlılık aylığını hak edip etmediğini ve hangi Kuruma yaşlılık aylığı talebinde bulunması gerektiğini tespit edelim.

Tablo-1                                                                                               Tablo-2

Cevap: Bay A, 04.10.2000 tarihinde resen bağ-Kur sigortalısı olmuş ve 07.01.2004 tarihinde şirket ortaklığından ayrılmak suretiyle Bağ-Kur sigortalılığı sona ermiştir. Bu tarihten sonra  31.07.2005 tarihine kadar hizmet akdine dayalı olarak çalışmıştır. Şimdi Bay A’nın son  yedi yıllık hizmetini , 2520 gün sayısına ulaşana kadar  Tablo-2 deki gibi hesaplayalım. Görüldüğü gibi 2520 gün sayısına 1996 yılındaki hizmetinin 104 günlük kısmının alınması ile ulaşılmıştır. Söz konusu devre içersinde Bağ-Kur gün sayısı 1203, SSK gün sayısı 1317 olmuştur. SSK gün sayısının fazla olması nedeniyle Bay A’nın SSK ile ilişkilendirilmesi gerekmektedir

Örnek-2: 10.05.2008 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunan Bay B’nin çeşitli sosyal güvenlik kurumlarında geçen hizmet süreleri aşağıda gösterilmiştir.

Cevap: Bay B’nin yaşlılık aylığı talep tarihinden geriye doğru son yedi yıllık fiili hizmet süresi içersinde SSK’na 980 gün, Bağ-Kur’a 1540 gün (toplam:2520 gün)  prim ödemiştir. Buna göre Bağ-Kur’a tabi hizmetlerinin fazla olması nedeniyle aylık bağlamaya yetkili Kurum Bağ-Kur dur.

Örnek 3: Aşağıda TC Emekli Sandığı ve SSK’nda tabi çalışmaları gösterilen Bayan C, 20.05.2008 tarihinde yaşlılık aylığı talebinde bulunmuştur.   

Cevap: Son yedi yıllık fiili hizmet süresi içersinde Bayan C ,1280 gün SSK, 1280 gün TC Emekli Sandığına prim ödemiştir. Prim ödeme gün sayılarında eşitlik olması durumunda aylığı bağlayacak kurum; en son prim ödenen kurum olması nedeniyle Bayan C’ nin tahsis işlemi   SSK tarafından yapılacaktır.  

Yukarıda verilen örneklerden de anlaşılacağı üzere, farklı sosyal güvenlik kurumlarına tabi olarak yapılan çalışmalar neticesinde kazanılan hizmetlerin olması halinde, aylığı bağlamaya yetkili kurumun tespiti, tahsis talebinde bulunulan tarihten geriye doğru ödenen 2520 günlük fiili hizmet süresi içerisinde en fazla prim ödenmiş kurumun bulunması şeklinde olacaktır. Tahsis işlemi ise tespit edilen kurumun mevzuatına göre sonuçlandırılacaktır.

Yukarıda bahsettiğimiz “hizmetlerin birleştirilmesi ve aylığı bağlayacak kurumun belirlenmesi” uygulaması, Sosyal Güvenlik Kurumlarının tek çatı altında birleştirilmesine rağmen halen bu şekilde devam etmektedir.  5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte meydana gelecek değişiklikler ve yeniliklere ileriki yazılarımızda değinilecektir.